Fedâle Bin Ubeyd

Müslüman olanların İlkleri arasında bulunan Fedâle bin Ubeyd’in doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hicreti Nebeviyyeden önce İslâm olmasına rağmen, Bedir Ğazvesi’ne bizce bilinmeyen bir sebeb den dolayı iştirak edememiştir.

Fedâle Bin Ubeyd

Fedâle Bin Ubeyd
فَــضَـا لَــةُ بْــنُ عُــبَــيْــد


 Baba Adı    :    Ubeyd bin Nakid.
 Anne Adı    :    Ümmü Afre, Umeyra bint-i Muhammed.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Tarih yok, Medine doğumludur.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Hicri 53. Miladi 673 de, Şam’da vefat etti.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    Ümmü Safvan bint-i Hıdaş, Ümame bint-i Sabit, Meryem bint-i Avf ve Ümmü veledleri...
 Oğulları    :    Muhammed, Abdullah, Amr, Ubeydullah. Humeyd,
 Kızları    :    Ümmü Cemil, Âişe.
 Gavzeler    :    Uhud, Hendek, Mekke’nin Fethi, Huneyn, Tebük, Suriye’nin Fethi, Mısır’ın Fethi
 Muhacir mi Ensar mı    :    Ensâr’dan dır.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    Rivayeti var, sayısı belli değildir.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Fedâle bin Ubeyd bin Nakid bin Kays bin Suheyb bin Asrem bin Cahcebi bin Külfe bin Avf bin Amr bin Avf bin Mâlik bin el-Evs el-Ensâriy el-Evsi el-Amiri’dir.
 Lakap ve Künyesi    :    Ebû Muhammed.
 Kimlerle Akraba idi    :    Bilgi yok.


Fedâle Bin Ubeyd Hayatı


Müslüman olanların İlkleri arasında bulunan Fedâle bin Ubeyd’in doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hicreti Nebeviyyeden önce İslâm olmasına rağmen, Bedir Ğazvesi’ne bizce bilinmeyen bir sebeb den dolayı iştirak edememiştir. Uhud Ğazvesi’nde ise bizzat bulunarak cesaret ve şecaat örneği göstermiştir.

Fedâle bin Ubeyd (r.a), Miladi 627 yılında yapılan Hendek Ğazve-si’nden sonra Hudeybiye’de Biat-ı Rıdvan’da bulunup, Mekke’nin fethine iştirak etmiş ve Huneyn Ğazvesi’nde bulunmuştur.

Miladi 630 yılının sonlarına doğru yapılan Tebük Seferi’nde bulunan Fedâle bin Ubeyd (r.a), Resûlullâh (s.a.v) ile Vedâ Haccı’nda bulunmuştur.

Hz.Ebû Bekr devrinde Suriye taraflarına yapılan birçok seferlerde bulunarak buralarda uzun müddet savaşmıştır. Hz.Ömer zamanında Şam şehrinin fethine iştirak eden, Fedâle bin Ubeyd (r.a) daha sonra Amr İbn-i Âs’ın kumandası altında Mısır’ın fethinde bulunmuştur.

Mısır fethinden sonra, Fedâle bin Ubeyd (r.a), Şam’a geri dönerek burada ikamet etmeye başlamıştır. Bu arada Hz.Osman (r.a)’ın devrinde, Şam şehri’nde Ebû Derdâ (r.a) ile meşveret ederdi. Muâviye bin Ebû Süfyan devrinde, Fedâle bin Ubeyd (r.a) bir ara Ebû Derdâ (r.a)’dan sonra Şam kadılığı yapmıştır. Şam şehrinde bir taraftan kadılık yapan Fedâle bin Ubeyd (r.a), diğer taraftan Resûlullâh (s.a.v)’den ve Ebû Derdâ’dan hadis rivâyet ederek bir çok tâbiîni yetiştirmeye çalışmıştır.

Bunlar arasında; Sümame bin Şüfeyy, Hubeyş bin Abdullah, Ali bin Ribah ve Muhammed bin Kâ’b, bulunmamaktadır.

Muâviye bin Ebû Süfyan, Şam şehrinde hüküm sürdüğü sıralarda yâni, Emevi devletinin hükümdarı olduğu zaman, kendisi ordunun başında sefere gittiği vakit yerine Fedâle bin Ubeyd (r.a)’i vekil tain ederdi.

Muâviye bin Ebû Süfyan, İstanbul’un fethi için Hicri 49. Miladi 699 yılında büyük bir ordu tertib ettiği zaman, bu ordunun Şam askerlerinin kumandanlığını Fedâle bin Ubeyd, Mısır askerlerinin kumandanlığını da Ukbe bin Âmir yapmıştır.

Fedâle bin Ubeyd (r.a), kuvvetli bir rivayete göre; Hicri 53. Miladi 673 yılında Şam şehrinde vefat etmiştir. Diğer rivayete göre ise, Hicri 69. Miladi 689 yılında vefat etmiştir.

Fedâle bin Ubeyd (r.a), Resûlullâh (s.a.v)’den birçok hadis-i şerif rivayet etmiştir. Ayrıca Ebû Derdâ (r.a)’den de nakil yapmıştır. 1

Fedâle bin Ubeyd (r.a)’in hanımlarından Ümmü Safvan bint-i Hıdaş, Ümame bint-i Sabit, Meryem bint-i Avf ve Ümmü veledleri...Muhammed, Abdullah, Amr, Ubeydullah. Humeyd adlarında beş tane oğlu Ümmü Cemil, Âişe adlarında iki tane kızının olduğu bilinmektedir.

Fedâle bin Ubeyd (r.a) anlatıyor:

“-Resûlullâh (s.a.v), Müslümanlara namaz kıldırırken, cemaatten bir kısmı, açlık ve zafiyet sebebiyle kıyamda duramayıp, düşerlerdi. Bunlar, Ehli Suffe idi. Bunları gören Bedeviler:

      “-Delilere bakın!”derlerdi.

Resûlullâh (s.a.v) namazı bitirince cemaate döner:

      “-Eğer siz, Allâh katında size vaad edileni bilseydiniz, daha büyük meşakkatler isterdiniz!”buyururdu. 2

Ebû Ali el-Hemedani dedi ki:

“-Biz Fedâle bin Ubeyd ile beraber Rum diyarında Rodos adasında idik. O sırada bir arkadaşımız vefat etti. Bunun üzerine Fedâle emir vere-rek kabri düz yaptırdı. Sonra şöyle dedi:

      “-Ben Resûlullâh (s.a.v)’i kabirlerin yer seviyesinde yapılmasını emr-ederken işittim!” 3

Kendisinden Sümâme bin Şufey, Hubeyş bin Abdillah es-San’ani, Uleyye bin Rebâh, Ebû Ali el-Cenbi, Muhammed bin Kâ’b el-Kurazi ve kimileri rivayet ettiler.

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.



1- Ashâb-ı Kirâmın Meşhurları-419, Hayati Ülkü, Sebat Neşriyat İstanbul 1982. 
2- M.Yusuf Kandehlevi Hadislerle Müslümanlık-1-312 
3- Sünen-i Ebû Dâvûd-Cenaiz-Bab-66-68-3219