Cebr

Cebr, adında ki, bu muhterem Sahabe’nin nerede ve hangi tarihde doğduğu kesin olarak belli değildir. Ancak onunla ilgili olarak şunları biliyoruz. Cebr (r.a)’ın aslı Yahûdî olup, Abduddar oğullarının kölesi idi. Resûlullah (s.a.v)’ı, Hicretten önce, Mekke’de Yûsuf Sûresi’ni okurken iyice dinleyip bunun Allâh Kelâmı olduğuna kânaat getirerek Müslüman olmuştu.

Cebr

Cebr
جَــبِــر


 Baba Adı    :    Bilgi yok.
 Anne Adı    :    Bilgi yok.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Bilgi yok.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Bilgi yok.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    Bilgi yok.
 Oğulları    :    Bilgi yok.
 Kızları    :    Bilgi yok.
 Gavzeler    :    Bilgi yok.
 Muhacir mi Ensar mı    :    Bilgi yok.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    Bilgi yok.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Cebr, Abduddar Oğullarının kölesi
 Lakap ve Künyesi    :    Bilgi yok.
 Kimlerle Akraba idi    :    Bilgi yok.



Sahabe Cebr'in Hayatı 

Cebr, adında ki, bu muhterem Sahabe’nin nerede ve hangi tarihde doğduğu kesin olarak belli değildir. Ancak onunla ilgili olarak şunları biliyoruz. Cebr (r.a)’ın aslı Yahûdî olup, Abduddar oğullarının kölesi idi. Resûlullah (s.a.v)’ı, Hicretten önce, Mekke’de Yûsuf Sûresi’ni okurken iyice dinleyip bunun Allâh Kelâmı olduğuna kânaat getirerek Müslüman olmuştu.

Fakat, Müslümanlığını efendilerinden gizli tutmakta idi. Abdullâh bin Sa’d bin Ebî Serh Müslümanlıktan dönüp Mekke’ye kaçınca, daha evine girmeden, Cebr’in müşrik Efendilerine, onun Müslüman olduğunu haber vermiş, onlarda Cebr’i, işkencenin en ağırına uğratarak söyletmek istedik-lerini zorla söyletmişler, onu , Müslümanlıktan döndürmüşlerdi.

Resûlullah (s.a.v), Mekke’yi fetih ettiği zaman, Cebr gelip başından geçenleri Resulullah (s.a.v)’e anlattı. Ve, buna da Abdullâh bin Sâ’d bin Ebî Serh’in sebep olduğunu haber verdi. Resûlullah (s.a.v) Cebr’i, Yahudi efendilerinden satın alıp azad etti. Kendisini, Benî Âmirlerden şerefli bir kadınla’da evlendirdi. Kendisine geçimlikte verdi. 1

İslâm tarihinde ismi sadece “Cebr” olan üç tane meşhur olan sahabe vardır. Bunlar; 1-Cebr, Amr bin Hadrami’nin mevlâsıdır. 2-Cebr. Soy kütüğü ve künyesi yoktur. Bazıları ona: Cebr el-A’rabi el-Muharibi dedi. 3-Bizim burada anlatmaya çalışacağımız “Cebr” Bu da Abdüddâr oğulla-rının mevlâsıdır.

Vakidi şöyle andı:

“-Mekke’de bir Yahudiydi. Resûlullâh’ı Yusuf Sûresi’ni okurken dinledi ve Müslüman oldu. Fakat Müslüman oluşunu gizledi. Sonra onun seyyidleri bunun farkına vardılar. Derhal ona işkence ettiler. Resûlullâh Mekke’yi fethettiğinde, karşılaştığı işkenceyi O’na anlattı. Derhal parasını verdi ve satın alıp azad etti. Artık kimseye ihtiyacı kalmadı. Ve Beni Âmir Kabilesi’nden şerefli ve itibarlı bir kadınla evlendi.

Mukatil bin Hayyan, Tefsir’inde der ki:

“-Haklarında şu âyetin nazil olduğu kişilerden birisi de odur:

      “-Gönlü imanla dolu olduğu halde, zorluk altında olan kimse müstesna!” 2

Yine haklarında şu âyetin nazil olduğu kişilerden biriydi:

      “-Ey İnsanlar! Sabreder misiniz diye sizi birbirinizle sınarız!” 3

Taberi, Cenâb-ı Hakk’ın:

“-Allâh’a karşı yalan uydurandan veya kendisine bir şey vahy edilmemişken:

      “-Bana vahyolundu. Allâh’ın indirdiği gibi bende indireceğim!”

Diyenden daha zâlim kim olabilir!” 4

Kavlinin tefsirinde, Süddi tarıkiyle şöyle tahric etti:

“-Abdullah bin Sa’d bin Ebû Serh Müslüman oldu. Sonra dinden döndü ve müşriklere katıldı. Ammâr ile Cebr Abdi İbn-i el-Hadrami veya İbn-i Abdüddar hakkında müşrikleri tahrik etti.

Hemen ikisini yakaladılar ve işkence ettiler. Küfre girinceye kadar işkencelerden vazgeçmediler. Bunun üzerine:

      “-Gönlü İmanla dolu olduğu halde zorluk altında olan kimse müstesna!” ayeti nazil oldu. 5

İbn-i Ebi Hâtim’in ve Tefsir’inde Abd bin Humeyd’in Husayn bin Abdurrahman tarikiyle Abdullah bin Müslim el-Hadrami’den rivayetine göre:

“-Bizim iki tane kölemiz vardı. Birinin adı Yesâr diğerinin Cebr’di. Sakaleyn (hem insanlarla hem cinlerle irtibatlı) idiler. Kitablarını okuyor, işlerini de yapıyorlardı. Resûlullâh (s.a.v), onlara uğrayıp okuyuşlarını dinlerdi.

Müşrikler:

      “-Muhammed, onlardan öğreniyor!”dediler.

Bunun üzerine:

“-And olsun ki;

      “-Ona (Muhammed’e) elbette bir insan öğretiyor!”dediklerini biliyoruz!” 6

Âyeti nazil oldu. yalnız onların Müslüman olduklarını belirtmedi!”

Katâde tarikiyle yapılan rivayete göre:

      “-O âyet, adına “Yehnes” denilen Abdi bin el-Hadrami’nin hakkında inmiştir!”der. 7

Cebr (r.a)’ın hayatı hakkında daha fazla bilgi bulunmamakla beraber, onun âile bireyleri, varsa rivayet etmiş olduğu hadisler hakkında, ve geri kalan hayatı ile ilgili nerde ve ne zaman hangi tarihte vefat ettiğine dair elimizde bundan fazla hiçbir bilgi yoktur.

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.



1- M.Âsım Köksal İslâm Tarihi-5-338 
2- Nahl-106 
3- Fukân-20 
4- En’am-93 
5- Nahl-106 
6- Nahl-103 
7- el-İsabe-İbn-i Hacer el-Askalani-1-337-No-1070