Abdullah Bin Eyyâş

Ebü’l Hâris, Abdullâh bin Eyyâş bin Ebi Rebiâ el-Kureyşi el-Mahzumi, Kıraat bilgisiyle tanınmış bir sahabi dir.

Abdullah Bin Eyyâş

Abdullah Bin Eyyâş
عَــبْــدُ الله ُ بْــنُ عَــيّــا ش


 Baba Adı    :    Eyyâş bin Ebi Rebiâ.
 Anne Adı    :    Esmâ bint-i Sellâme bin Muharribe bin Cen-del et-Temimi dir.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Kesin tarih yok Habeşistan da doğdu.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Bilgi yok.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    Bilgi yok.
 Oğulları    :    Hâris.
 Kızları    :    Bilgi yok.
 Gavzeler    :    Bilgi yok.
 Muhacir mi Ensar mı    :    Muhacir çocuğudur.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    Rivayeti var, sayısı belli değildir.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Abdullah bin Eyyâş bin Ebi Rebiâ Amr bin Muğire bin Abdullah bin Ömer bin Mahzum el-Kureyşi el-Mahzumi dir.
 Lakap ve Künyesi    :    Ebü’l-Hâris.
 Kimlerle Akraba idi    :    Eyyâş bin Ebi Rebiâ’ın oğludur.
HAYATI

Ebü’l Hâris, Abdullâh bin Eyyâş bin Ebi Rebiâ el-Kureyşi el-Mahzumi, Kıraat bilgisiyle tanınmış bir sahabi dir. Babası Eyyâş bin Ebi Rebiâ ilk Müslümanlardandı; Annesi Esmâ bint-i Sellame bin Muharribe, bin Cendel bin Übeyr bin Nehşel bin Darim’et-Temimi ile birlikte Habeşis-tan’a hicret etti. Babası ile Annesi, yakın akrabadırlar. Dayı kızı, hala oğlu olurlardı. Abdullah, Habeşistan da dünyaya geldi.

Abdullah bin Eyyâş (r.a)’ın Sahabi olub olmadığı konusunda farklı görüşler bulunmakla birlikte bazı rivâyetlere dayanarak İbn-i Hâcer ve İbn-i Abdülber sahâbeden olduğunu belirtmişlerdir. Resûlullâh (s.a.v)’den, Hz.Ömer, Abdullah bin Abbas, Babası Eyyâş ve diğer bazı sahâbilerden hadis rivâyet etmiş, kendisinden de oğlu Hâris, İbn-i Ömer’in âzadlısı Nâfi’, Süleyman bin Yesâr ve kimileri rivâyette bulunmuşlardır.

Kıraatı arz yoluyla Übey bin Kâ’b’dan öğrendi. Kendisinden kıraat tahsil eden âzadlısı Ebû Ca’fer Yezid bin Ka’ka’, Şeybe bin Nassâh, Abdurrahman bin Hürmüz, Müslim bin Cündeb ve Yezid bin Rûman, aynı zamanda, yedi kıraa imamından biri olan Nâfi’in de hocalarıdır. Devrinde Medine’nin kıraat sahasında en önde gelen şahsiyetlerinden biri idi. Medine de vefât etti. İbn-i Hibbân Hicri 64.Miladi 683-84 yılında vefât ettiğini belirtir. Zehebi de Hicri 70. Miladi 689-90 dab sonra vefât ettiğine dair bir rivâyet zikreder. 1

El-İsabe de İbn-i Hacer ise şöyle anlatır:

Abdullah bin Eyyâş bin Ebû Rebiâ bin Muğire, bin Abdullah, bin Ömer, bin Mahzuûm el-Kureyşi el-Mahzûmi. Babası Eyyâş bin Rebiâ ilk Müslümanlardan olup Habeşistan’a hicret etmiştir. Orada onun bu çocuğu doğmuştu. Resûlullâh’dan, Hz.Ömer’den ve kimilerinden hadis ezberle-miştir. Kendisinden, oğlu Haris, Nafi’, Süleyman bin Yesâr ve kimileri rivâyet ettiler.

Urve ve İbn-i Sa’d onu Habeşistan’da doğanlar arasında saydılar.

Beğavi der ki:

      “-O Medine’de yerleşmiştir, babası ise, Habeşistana hicret edenler-dendir. Medine’de ikamet etti ve orada öldü. Bu Abdullah’ın müsned bir hadisini bilmiyorum!”

Derim ki:

      “-İbn-i Âiz, el-Meğazi’de İbn-i Sabûr, Osman bin Âta, babası, İkrime, İbn-i Eyyâş’dan rivâyet etti!”

İbn-i Mende dedi ki: Sadece bu isnâdla bilinmektedir.

Vâkidi ve ona tâbi’ olanlar ise onun, Resûlullâh’dan herhangi bir rivâyeti bulunduğunu inkâr ettiler.

Zühli, ez-Zühriyyât isimli kitâb’da, Abdurrahman bin Hâris tarikiyle kardeşi Abdullah bin el-Hâris el-Mahzûmi, Abdullah bin Eyyâş bin Ebû Rebiâ’dan rivâyet ederek dedi ki:

“-Resulullâh (s.a.v), Rebiâ ailesinin evlerinden birine ya ziyaret için ya da başka bir maksadla geldi. Mahreme’nin kızı Esmâ et-Temimiye ki. Ümmü Cülâs diye adlandırılırdı. Ve Eyyâş bin Rebiâ’nın çocuklarının annesi dir. Ona şöyle dedi:

      “-Yâ Resûlallâh! Bana bir tavsiyede bulunur musunuz?”

Ona bir tavsiye de bulundu. Sonra Eyyâş’ın çocuklarından sabi bir çocuk getirdi, onun hasta olduğunu anlattı. Ona okuyub üflemeye başladı. Çocuk da O’nu taklid ederek aynısını yapmaya başladı. Ev halkından biri çocuğunu o hareketinden men’ etti. Resûlullâh’da onlara:

      “-İlişmeyin çocuğa!”diyor du.

İbn-i Havsa da onun, Resulullâh’ın hayatından sekiz yılını idrâk ettiğini gösteren bir hadis rivâyet etti. İbn-i Hibbân da bunu kesin bir ifade ile söyledi, dedi ki:

“-Yezid bin Muâviye’nin Hicri 64 yılında ölüm haberi geldiği zaman Abdullah bin Eyyâş (r.a)’da öldü. 2

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.

1- Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Ansiklopedisi-1-86 
2- El-İsabe, İbn-i Hacer el-Askalani-3-247-No-4880