Fâtıma Bint-i Kays Bin Hâlid

Fâtıma bint-i Kays (r.a), Mekke’de dünyaya gelmiştir. Ancak, Onun doğum ve vefat tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Fâtıma bint-i Kays Ashab’ın meşhur faziletlilerin’dendir. Babası Kays bin Hâlid, Fihr Oğulla- rı’ndan, Annesi Ümeyme bint-i Rebia ise, Kinâne Oğulları’ndandır.

Fâtıma Bint-i Kays Bin Hâlid

Fâtıma Bint-i Kays Bin Hâlid
فَـا طِــمَــةَ بـِـنْــتِ قَــيــسُ بْــنُ خَـا لِــد


 Baba Adı    :    Kays bin Hâlid.
 Anne Adı    :    Ümeyme bint-i Rebiâ’dır.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Tarih yok, Mekke doğumludur.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Medine’de öldüğü söylenir.
 Fiziki Yapısı    :    Akıllı ve güzel yüzlü bir hanım efendi idi.
 Eşleri    :    1-Ebû Bekr (Amr) bin Hafs el-Mahzumi. 2-Üsame bin Zeyd’dir.
 Oğulları    :    Bilgi yok.
 Kızları    :    Bilgi yok.
 Gavzeler    :    Bedir ve Uhud’da yaralılara yardım etti.
 Muhacir mi Ensar mı    :    Mekke, Medine, Muhacir dir.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    34 tane.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Fâtıma bint-i Kays bin Hâlid el-Ekber bin Vehb bin Sâ’lebe bin Vâile bin Amr bin Şeyban bin Muharrib bin Fihr el-Kureyşi el-Fihri dir.
 Lakap ve Künyesi    :    Bilgi yok.
 Kimlerle Akraba idi    :    Dahhâk bin Kays’ın kızkardeşidır.



Fâtıma Bint-i Kays Bin Hâlid Hayatı



Fâtıma bint-i Kays (r.a), Mekke’de dünyaya gelmiştir. Ancak, Onun doğum ve vefat tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Fâtıma bint-i Kays Ashab’ın meşhur faziletlilerin’dendir. Babası Kays bin Hâlid, Fihr Oğulla- rı’ndan, Annesi Ümeyme bint-i Rebia ise, Kinâne Oğulları’ndandır. Sahabe-den, Dahhâk bin Kays (r.a)’ın da kız kardeşidir. Ondan on veya yirmi yaş kadar küçüktür. Fâtıma ilk Muhacirlerden olup akıllı ve güzel bir kadındı.

Fâtıma bint-i Kays (r.a) Medine’ye hicret eden ilk kadın sahabiler arasında yerini aldı.

Kocası Ebû Bekr veya Ebû Amr bin Hafs el-Mahzumi Hz.Ali (r.a) ile birlikte çıktığı Yemen seyahati sırasında Fâtıma bint-i Kays (r.a)’yı boşadı ve bu kararını Eyyaş bin Ebi Rebia vasıtasıyla kendisine bildirdi. Bu arada bir miktar da yiyecek gönderdi.

Ancak Fâtıma bint-i Kays (r.a), kocasının gönderdiği yiyeceği kabul etmeyerek evinde oturmak istedi. Ve kendisinden nafaka talebinde bulun-du. Kocasının âilesi buna karşı çıkınca durumu Resûlullâh (s.a.v)’e bildirdi.

Resûlullâh (s.a.v):

      “-Boşanmış bir kadının kocasından nafaka almaya ve onun evinde oturmaya hakkı olmaz!”buyurdular.

Resûlullâh (s.a.v), ona iddet’ini geçirmesi için, önce Ümmü Şerik’in evinde kalmasını tavsiye etmişken, daha sonra orada rahat edemeyeceğini düşünerek, amcazâdesi Abdullah ibn-i Ümmü Mektûm’un evinde iddetini tamamlamasını, iddet süresi dolunca da kendisine haber vermesini, zira onu kendisinin evlendireceğini söyledi.

Fâtıma bint-i Kays (r.a), Resûlullâh (s.a.v)’ın bu sözünden kendisi ile evleneceği anlamını çıkardı.

İddetini tamamlayınca Muâviye bin Ebi Süfyan ve Ebû Cehm Âmir bin Huzeyfe, veyahut Abdurrahman bin Avf onunla evlenmek istediler. Fâtıma bint-i Kays (r.a), durumu Resûlullâh’a bildirince, Resûlullâh (s.a.v):

Muaviye’nin yoksul olduğunu, Ebû Cehm’in de kadınlara karşı sert davrandığını söyleyerek, Üsame bin Zeyd (r.a) ile evlenmesini tavsiye etti. O da Üsame bin Zeyd ile evlendi.

Bu olay birtakım fıkhi ictihadlara ve itirazlara yol açmış, Fâtıma bint-i Kays (r.a)’nın iddet sırasında kocasından nafaka alamadığını ve onun evin-de oturamadığını göz önüne alan bazı âlimler bu yönde bazıları da aksi yönde fetva vermişlerdir.

Hz.Ömer ve Hz.Âişe (r.a), Fâtıma bint-i Kays (r.a)’nın bu konudaki rivayetine karşı çıkmış, hatta Hz.Ömer doğru söyleyip söylemediği bilin-meyen bir kadının rivayetine bakarak Allâh’ın kitabını ve Resûlü’nün sünnetini terk edemiyeceğini belirtmiş, bazı kimseler onun bu tavrından ashabın haşa birbirini yalanladığı manasını bile maalesef çıkartmışlardır.

Hz.Ömer şehid edildikten sonra, Şûra meclisi kendi evinde toplandı. Daha sonra Fâtıma bint-i Kays, kocası Üsame bin Zeyd’in vefatından sonra, Muâviye bin Ebû Süfyân’ın Kûfe valisi olan kardeşi Dahhak bin Kays’ın yanına (Kufe şehrine) gitmiş ve bir süre sonra orada vefat etmiştir.

Fâtıma bint-i Kays (r.a), Resûlullâh (s.a.v)’den otuz dört hadis nakl etmiş bunlardan biri hem Sâhih-i Buhâri hem de Sâhih-i Müslim’de, ayrıca üçü Sâhih-i Müslim’de yer almıştır.

Kendisinden hadis rivayet eden kişiler arasında Şa’bi, Kâsım bin Muhammed bin Ebû Bekr, Said bin Müseyyeb, Urve bin Zübeyr ve Süleyman bin Yesâr gibi meşhur muhaddisler bulunmaktadır. Hz.Âişe ile Ümmü Seleme’de ondan hadis nakletmişlerdir. Fâtıma bint-i Kays (r.a)’ın rivâyetleri başta Kütüb-i Sitte olmak üzere bütün meşhur hadis kitab-larında yerini almıştır. 1

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.



1- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi-12-227