Evs Bin Havli

Evs bin Havli (r.a) Medine doğumludur. Annesi Cemile bint-i Übey, münafıklığı ile meşhur baş münafık Abdullah İbn-i Übey İbn-i Selül’ın kız kardeşi dir. İslâm’ın ilk yıllarında okuma yazma bilen çok az sayıdaki sahâbilerden biri olan Evs (r.a), Resûlullâh’ın Vahy kâtibleri’ndendi. İyi yüzmesi ve ok atmada ki maharetiyle de bilinir di.

Evs Bin Havli

Evs Bin Havli
أوسُ بْــنُ خَــوْ لِــيّ


 Baba Adı    :    Havli bin Abdullah.
 Anne Adı    :    Cemile bint-i Ûbey, İbn-i Selül’ün bacısı.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Tarih yok, Medine doğumludur.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Hicri 35. Miladi 655 yıllarında Medine’de vefat etti. Kabri, Cennetü’l-Baki de dir.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    Bilgi yok.
 Oğulları    :    Bilgi yok.
 Kızları    :    Füshum (vefat etmiştir).
 Gavzeler    :    Bedir, Uhud, Hendek ve sonraki Seferler
 Muhacir mi Ensar mı    :    Ensâr’dan dır.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    Rivayeti var, sayısı belli değildir.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Şucâ’ bin Vehb el-Esedi ile din kardeşi idi.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Evs bin Havli bin Abdullah bin Hâris bin Ubeyd bin Mâlik bin Salim el-Hubliy bin Ğanm bin Avf bin Hazrec bin Haris bin el-Hazrec el-Ensariy el-Hazreciy el-Sülemi’dir.
 Lakap ve Künyesi    :    Ebû Leylâ
 Kimlerle Akraba idi    :    Bilgi yok.



Evs Bin Havli Hayatı

Evs bin Havli (r.a) Medine doğumludur. Annesi Cemile bint-i Übey, münafıklığı ile meşhur baş münafık Abdullah İbn-i Übey İbn-i Selül’ın kız kardeşi dir. İslâm’ın ilk yıllarında okuma yazma bilen çok az sayıdaki sahâbilerden biri olan Evs (r.a), Resûlullâh’ın Vahy kâtibleri’ndendi. İyi yüzmesi ve ok atmada ki maharetiyle de bilinir di.

Evs bin Havli (r.a), Resûlullâh (s.a.v)’ın Medine-i Münevvere’ye hicretinden sonra İslâmiyet’i kabul etmiştir. Kısa bir müddet sonra da Resûlüllah (s.a.v) onu, Muhacirinden olan Şucâ’ bin Vehb el-Esedi ile din kardeşi olarak ilan etmiştir. Veya Hz.Ömer ile din kardeşi ilan edildiği ve Resûlullâh’ın meclisinde onunla gün aşırı nöbetleşe kalarak olup biten hadiseleri yeni bilgileri birbirlerine anlattıkları da rivâyet edilir.

Resûlullâh (s.a.v)’ın iştirak etmiş olduğu bütün ğazvelere iştirak etmiştir. En başta Bedir, Uhud, Hendek gibi ğazvelerinde o kadar büyük yararlılık göstermiştir ki, bu cihet müşrik Mekkelilerin dahi dikkatlerini çekmiştir. Bu itibarla onun adını unutmayıp her an ona karşı bir harekete girişmek üzere fırsat kollamaktaydılar.

Resûlullâh (s.a.v) Hudeybiye sulh andlaşmasından bir yıl sonra, geçen yıl yapamadığı Umre’sini kâza etmek için Mekke’ye gitmek üzere ashabı ile birlikte yola koyuldu. Evs bin Havli’de O’nun ile beraberdi. Kureyş müşriklerinin kendilerine karşı Muhtemel bir saldırısını önlemek için görevlendirilen ikiyüz kişilik askeri birliğin başına Evs bin Havli (r.a)’ı getirdi. Bu atama onun iyi bir savaşçı olduğunu göstermektedir.

Nitekim Umretü’l-Kazâ esnasında, kafile Merrüzzehran mevkiine gel-diği zaman, Evs bin Havli (r.a), Kureyşiler’den korktuğu için hemen asker-lerine kılıçlarını kuşandırıp tedbir almıştı. Buradan hareket edilip Zi-Tuvâ mevkiine gelindiği zaman, Evs bin Havli (r.a)’de, Resûlullâh (s.a.v)’ın yanında bulunuyordu.

Mekke fethi esnasında Evs bin Havli (r.a), Beni Hazrec sancağı altında bu ğazveye iştirak etmiştir. Huneyn Ğazvesi’nde de aynı şekilde kendi kabilesi içinde Allâh için savaşmıştır. Kendisi oldukça kahraman ve ok atmakta çok mâhir bir sahabi idi. Bunun yanında hitabet kabiliyeti de oldukça büyüktü. Kâmil bir insan olduğundan Medine’de herkes tarafın-dan sevilip sayılırdı.

Evs bin Havli (r.a), Tebük Seferi’ne de iştirak ettikten sonra, Vedâ Haccı’nda Resûlullâh (s.a.v) ile birlikte olma şerefine ermiştir. Resûlullâh (s.a.v)’ın vefatı zamanında, Medine’de idi. Resûlullâh (s.a.v)’ın techiz ve tekfin işleri ile akrabaları meşğul olurlarken, Ensâr’dan büyük bir kalabalık Resûlullâh (s.a.v)’e kaşı en son vazifelerini ifâ etmek için Mescid-i Nebevi etrafında toplanmışlardı.

Bu durumu iyice gören Resûlullâh (s.a.v)’in akrabaları, eğer hepsine müsaade ettikleri takdirde techiz ve tekfine imkan kalmayacağını görerek, Hz.Ali vasıtasıyla hücrenin kapısını kapattılar. Ve Ensâr’a hitaben, içlerin-den birinin seçilerek kendi namlarına hareket etmesi için hücreye alına-bileceğini söylediler. Bunun üzerine Ensâr kendi aralarında kısa bir konuşma yaparak kendilerini temsilen Evs bin Havli (r.a)’nı hücreye gönderdiler. Evs bin Havli (r.a), Resûlullâh (s.a.v)’in techiz ve tekfininde, Ğaslin de, Hz.Abbas, Hz.Ali, Fadl, Kusem veya Kasım ile Şekran’a yardım ettiler. Böylece Resûlullâh (s.a.v)’ın techiz ve tekfini gibi ulvi ve son bir görevi yapanlar arasına girmiş oldu.

Evs bin Havli (r.a)’in, Hz.Ebû Bekr ve Hz.Ömer’ın devirlerinde Medine’de yaşadığı sâbittir. Hz.Osman devrinde ise, yine aynı şekilde ashabın ileri gelenlerinden olduğu için müşavere heyetinde bulunuyordu. Ancak, Hz.Osman’ın son devrinde Hicri 35. Miladi 656 yıllarında vefat ettiği rivayet edilir. Cenaze namazını halife Hz.Osman kıldırarak Baki Kabristanı’na defnedildi. 1

Evs bin Havli (r.a)’ın hayat serüveni hakkında pek fazla bilgi bulun-mamakla beraber, onun âile bireyleri hakkında, varsa rivayet etmiş olduğu hadislerin sayısı hakkında, elimizde bundan fazla hiçbir bilgi yoktur.

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.



1- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi-11-543