Esmâ bint-i Selâme (r.a)

Esmâ bint-i Selâme (r.a), Mekke’de ilk sıralarda ve kocası ile birlik-te Müslüman olmuş ve Allâh yolunda kocası Eyyaş bin Ebi Rebia ile ikinci Habeşistan muhacirleri ile birlikte hicret etmiştir.

Esmâ bint-i Selâme (r.a)

Esmâ Bint-i Selâme
أســمَــاءُ بـِـنْــة ِ سَــلَــمَــة


 Baba Adı    :    Selâme bin Muharrebe.
 Anne Adı    :    Selmâ bint-i Züheyr, bin Übeyr, bin Neşhel, bin Darimi, et-Temmi’dir.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Tarih yok, Mekke doğumludur.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Bilgi yok.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    Eyyaş bin Ebi Rebia.
 Oğulları    :    Abdullah bin Eyyaş, o da sahabedir.
 Kızları    :    Ümmü Hârise o da sahabiyedir.
 Gavzeler    :    Kadın Sahebe dir.
 Muhacir mi Ensar mı    :    Mekke, Habeşistan, Mekke, Medine
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    Bilgi yok.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Esmâ bint-i Selâme bin Muharebe bin Cen-del bin Übeyr bin Neşhel bin Darimi et-Temim dir.
 Lakap ve Künyesi    :    Ümmü Abdullah.
 Kimlerle Akraba idi    :    Eyyaş bin Ebi Rebia’nın eşi, Abdullah bin Eyyaş bin Ebi Rebiâ ve Ümmü Hârise’nın anneleridir.



Esmâ Bint-i Selâme Hayatı

Esmâ bint-i Selâme (r.a), Mekke’de ilk sıralarda ve kocası ile birlik-te Müslüman olmuş ve Allâh yolunda kocası Eyyaş bin Ebi Rebia ile ikinci Habeşistan muhacirleri ile birlikte hicret etmiştir. 1

Kocası Eyyaş bin Ebi Rebiâ, Benî Mahzûm kabilesine mensub olan Hâlid bin Velid’in amcasının oğlu olduğu gibi, İslâm’ın baş düşman-larından olan Ebû Cehl’in de yakın akrabasıdır. Eyyaş bin Ebi Rebiâ, İslâm’ın en hain ve en kindar düşmanlarından olan Ebû Cehl’in yakın akrabası ve üvey kardeşi olması hesabiyle hemen hemen her gün onunla beraber oturub görüşürken, diğer yandan İslâm’ın doğuşu ile kalbi de nurlanan, ilk Müslümanlar dan olma şerefine erişmişlerdir.

İslâmiyetın ilk dâvetinde, Dârü’l-Erkam’dan önce İslâm dinini ilk kabul eden kişilerinden olmalarından dolayı sâbıkûn-u evvelîndendirler.

Eyyaş bin Ebi Rebiâ ve hanımı Esmâ (r.a)’nın Müslüman olduğunu, İslâmiyet’e en koyu düşman olan Benî Mahzûm kabilesi içinde duyulduğu zaman, büyük bir şaşkınlık ve şok te’sîri yaptı. Benî Mahzûmlar, başta kocasının üvey kardeşi ve kayınbiraderi olan Ebû Cehl olmak üzere, ne yapacaklarını şaşırdılar.

Kocası Eyyaş bin Ebi Rebiâ’ya müracaat ederek, atalarının dînine geri dönmelerini istediler. Baktılar ki, karı koca Eyyaş bin Ebî Rebiâ’larda îman o kadar kuvvetli ki bunu değiştirmenin imkânı yok; hemen işkence ve eziyet faslına giriştiler.

Bu, işkence ve zulüm, birinci Habeşistan hicretine kadar devam etti. Birinci Habeşistan hicretine kocası Eyyaş bin Ebi Rebia tek başına katıldı. Kısa bir müddet sonra, Ğaranik hadisesi üzerine, Habeşistan’dan Habeş Muhacirleriyle birlikte Mekke’ye geri dönen kocası Eyyaş bin Ebi Rebiâ, değişen hiçbir şeyin olmadığını görünce, bu defâ hanımı ve aynı zamanda dayısının kızı olan Esmâ bint-i Selâme (r.a)’yı de, yanına alarak ikinci defa Habeşistan kafilesine katılarak Habeşistana birlikte hicret ettiler.

Başka bir rivayette şöyle denir:

Eyyaş bin Ebi Rebiâ ve hanımı Esmâ bint-i Selâme (r.a), Resûlullâh (s.a.v)’in insanları Daru’l- Erkam’a gizlice dâvetinden önce Müslümanlığı kabul etmiş olan sabikunu evvelindendirler. Kocası Eyyaş bin Ebi Rebiâ, Ebû Cehl’in ana bir kardeşiydi. Müslümanlara yapılan baskılardan dolayı, Esmâ bint-i Selâme kocası ile Allâh yolunda ikinci Habebiştan hicretine katılmıştır. Oğlu Abdullah orada doğdu. Daha sonra tekrar Mekke’ye ve oradan’da Medine’ye hicret etme şerefine ermiştir. 2

Kocası Eyyaş bin Ebi Rebiâ’yı daha sonra kardeşleri Medine’ye kadar gelerek annesinin hasta olduğunu söyleyerek onu kandırıp tekrar Mekke-’ye geri götürmüşler, ona işkenceler yaparak hapsetmişlerdir. Uzun süren bu ayrılık süresinden sonra kocası tekrar Medine’ye dönebilmiştir. 3

Kocası Eyyaş bin Ebû Rebiâ, Bedir’in dışında Resûlullâh (s.a.v)’in bir çok ğazvelerine iştirak etti. Bu arada Mekke fethinde bizzat bulundu denilir. Resûlullâh’ın vefatından sonra. Birinci halife Hz.Ebû Bekr (r.a)’ın hilafet devrinde Suriye fethine katıldı, ve üstün kahramanlıklar gösterdi. İkinci halife Hz.Ömer (r.a) zamanında Eyyaş bin Ebi Rebiâ, Suriye bölgesindeki fetihlerden geri döndükten sonra Mekke’de vefat etti. Veya, Yemâme Savaşı’nda şehid oldu, veya En kuvvetli görüş; onun Yermük’te şehid olduğudur.

Oğlu, Abdullah bin Eyyaş, ve kızı Ümmü Hârise’de sahabedirler.

Esmâ bint-i Selâme (r.a)’nın hayatı hakkında bundan fazla bilgi bulunmamakla beraber, onun varsa rivayet etmiş olduğu hadisler hakkında, ve geri kalan hayatı ile ilgili nerde ve ne zaman hangi tarihte vefat ettiğine dair elimizde bundan fazla hiçbir bilgi yoktur.

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.



1- M.Âsım Köksal İslâm Tarihi-3-190 
2- M.Âsım Köksal İslam Tarihi-3-189 
3- Geniş bilgi için Eyyaş bin Ebi Rebiâ adlı bölüme bakınız.