Ebû Mâ’bed El-hûzâi

İslâm tarihinde üç tane künyesi veya ismi Ebû Mâ’bed olan sahabi vardır. bunlardan ilki Ebû Mâ’bed bin Hazn bin ebi Vehb el-Mahzumi’dir. İkincisi ise: Ebû Mâ’bed el-Cüheni Abdullah bin Ûkeym’dir. Üçüncüsü bizim burada anlatmaya çalışacağımız meşhur, Ebû Mâ’bed el-Hûzâi (r.a), Ümmü Mâ’bed’in kocası olan sahabi dir.

Ebû Mâ’bed El-hûzâi

Ebû Mâ’bed El-hûzâi
أبُــو مَــعْــبَــدُ اْلــخُــزَاعِـي


 Baba Adı    :    Cevn bin Abduluzza.
 Anne Adı    :    Bilgi yok.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Bilgi yok.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Bilgi yok.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    Ümmü Mâ’bed.
 Oğulları    :    Mâ’bed, Nusred.
 Kızları    :    Huldiye.
 Gavzeler    :    Hayber ve sonraki bir çok savaşlara katıldı.
 Muhacir mi Ensar mı    :    Ensâr dan sayılır.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    Rivayeti var, sayısı belli değildir.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Eksem bin Cevn Abduluzza bin Munkız bin Rebia bin Asram bin Dubeys bin Haram bin Hubşiye bin Kâ’b bin Amr bin Rebia dır. (Huzâalı ların Atası dır)
 Lakap ve Künyesi    :    Ebû Mâ’bed el-Hûzâi
 Kimlerle Akraba idi    :    Ümmü Mâ’bed’in Kocası, Süleyman bin Surad el-Huzâi’nin amcası dır.



Ebû Mâ’bed El-hûzâi Hayatı

İslâm tarihinde üç tane künyesi veya ismi Ebû Mâ’bed olan sahabi vardır. bunlardan ilki Ebû Mâ’bed bin Hazn bin ebi Vehb el-Mahzumi’dir. İkincisi ise: Ebû Mâ’bed el-Cüheni Abdullah bin Ûkeym’dir. Üçüncüsü bizim burada anlatmaya çalışacağımız meşhur, Ebû Mâ’bed el-Hûzâi (r.a), Ümmü Mâ’bed’in kocası olan sahabi dir.

Asıl ismi üzerinde çok ihtilaflar vardır. Örneğin kimine göre adı: Muhammed bin İsmâil, veya Hûbeyş, veya, Abduluzza, en çok söylenen, Eksem bin Cevn’dir. Allâhu Âlem, bu son ki, doğru olsa gerek. Zira İbn-i Esir Ûsdül Ğabe’sinde Eksem bin el-Cevn diye ayrıca bir yer vermiştir. Onun sahâbeden Süleyman bin Ebi Serh’in amcası olduğundan bahs ederek, Ebû Mâ’bed’den bir hadis-i şerif nakleder. 1

Resûlullâh (s.a.v), Hz.Ebû Bekr, ve yol arkadaşlarının Mekke’den, Medine’ye hicret ederlerken, yolda üzerinde karınlarını doyurmak için, Ümmü Mâ’bed’in ve Ebû Mâ’bed’in, hicret yolu güzerğahı üzerinde olan Kudeyd’de ki, çadırlarına konuk olub, orada meşhur süt mucizesinden ve Resûlullâh (s.a.v) ile yol arkadaşlarının Ümmü Mâ’bed (r.a)’ın çadırından ayrılmasından sonra çadıra gelib kuraklık içinde yiyecek ve süt bulamaz- larken, birden, çadırda ki, dolu süt kaplarını ve süt bereketini görünce, hayretle hanımı Ümmü Mâ’bed’e:

      “-Ne bu sütler? Oysa ki koyunlarımız uzaktalar, buradakilerde kısır, anlatır mısın, ne bu hal?!”diye sorduğunda, Ümmü Mâ’bed Hâtun olanları bütün teferruâtıyla anlattı:

Ebû Mâ’bed hanımını dinleyince şöyle dedi:

      “-Yâ Ümmü Mâ’bed! Hele bana iyice tarif et nasıl bir zattı çadırımıza gelen bu kişi?!”

Hanımı Ümmü Mâ’bed gördüklerini bütün tefarruatıyla, olduğu gibi anlatınca...... Ebû Mâ’bed şöyle dedi:

      “-Vallâhi bu zat! Mekke’de, işi bize anlatılmış olan, Kureyşilerin sahibleridir. Ey Ümmü Mâ’bed! Eğer, ben kendisine rastlamış olsaydım arkadaşlığına kabul edilmemi isterdim. Yine de, bir yolunu bulabilirsem muhakkak bunu yapacağım!” dedi.

Ebû Mâ’bed (r.a), Medine’ye hicret sırasında Müslüman olmak için Resûlullâh (s.a.v)’in arkasından giderek, Medine yolu üzerinde ki, Ri’m vâdisinde Resûlullâh’a ulaşmış, hemen Müslümanlığı kabul ederek O’na biat edib geri dönmüştür.

Resûlullâh (s.a.v), başka bir zamanda onunla beraber otururlarken:

      “-Ey Eksem (Ebû Mâ’bed)! Amr bin Luhay, bin Kaman, bin Hindif’i Cehennem’de bağırsaklarını sürünürken gördüm! Onun sima olarak onun kadar sana benzeyen senin kadar da ona benzeyen bir kimse görmedim!” buyurmuşlardı ki:

      “-Yâ Resûlullâh! Onun bu benzeyişinin, bana, zarar vermesinden korkuyorum!”dedi.

Resûlullâh (s.a.v):

      “-Hayır, hayır korkma! Sen, Mü’minsin. O, ise, kâfir’dir. O, İsmail Âleyhisselam’ın dinini ilk değiştiren putlar diken, Bâhire, Sâibe, Vâsile, ve Hami bidat’larını ihdas eden kimsedir!”buyurdular. 2

Bu sayılanlar, bir çeşit put perestlik adına yapılan ibadetlerin mucidi olan kişi demektir.

Ebû Mâ’bed (r.a), hakkında fazla bilgi maalesef bulunmamaktadır.

Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.



1- İbn-i Esir Usdül Ğabe fi Mâ’rifetü’s-Sahabe-1-131-No-217 
2- M.Âsım Köksal İslâm Tarihi-6-175