Abdullah Bin Yezid El-hatmi

İslâm tarihinde beş tane Abdullah bin Yezid adında sahabe vardır. Bunlar:1-Abdullah bin Yezid el Kari’u, 2-Abdullah bin Yezid en-Nehaiyy, 3-Abdullah Ebû Yezid el-Müzeni 4-Abdullah bin Yezid Mirba 5-Abdullah bin Yezid el-Hatmi bizim anlatacağımız da bu sahabedir.

Abdullah Bin Yezid El-hatmi

Abdullah Bin Yezid El-hatmi
عَــبْـدُاللهُ بْــنُ يَــزيـدُ اْلخَــطْـمِـى


 Baba Adı    :    Yezid bin Hasin.
 Anne Adı    :    Leylâ bint-i Mervan bin Kays el-Hatmi dir.
 Doğum Tarihi ve Yeri    :    Takriben Miladi 612. yıl Medine’de doğdu.
 Ölüm Tarihi ve Yeri    :    Hicaz’da Abdullah İbn-i Zübeyr’in devrinde vefat etti. Veya, Kûfe’de vefat etti. Kesin tarih yok.
 Fiziki Yapısı    :    Bilgi yok.
 Eşleri    :    1-Ümmü Bekir bint-i Huzeyfetü’l-Yemani 2-Ümmü Harun bint-i Mes’ud bin Kays.
 Oğulları    :    Musa.
 Kızları    :    Ümmü’l-Hakem, Seriye, Übeyye, Fâtıma, Ümmü Adi, Ümmü Eyyüb, Hafsa ve Süleyme.
 Gavzeler    :    Hudeybiye, Mekke Fethi, Huneyn, Tâif, Tebük, Yemâme, Yermük, İran’ın Fethi.
 Muhacir mi Ensar mı    :    Ensâr’dan dır.
 Rivayet Ettiği Hadis Sayısı    :    26 tane.
 Sahabeden Kim ile Kardeşti    :    Bilgi yok.
 Kabile Neseb ve Soyu    :    Abdullah bin Yezid bin Hasin bin Amr bin Hâris bin Hatme bin Cüşem bin Malik bin Evs el-Ensariy el-Evsi sonra Hatmi’dir.
 Lakap ve Künyesi    :    Ebû Mûsa.
 Kimlerle Akraba idi    :    Ashab’dan Yezid bin Zeyd’in oğludur.


Abdullah Bin Yezid El-hatmi Hayatı

İslâm tarihinde beş tane Abdullah bin Yezid adında sahabe vardır. Bunlar:1-Abdullah bin Yezid el Kari’u, 2-Abdullah bin Yezid en-Nehaiyy, 3-Abdullah Ebû Yezid el-Müzeni 4-Abdullah bin Yezid Mirba 5-Abdullah bin Yezid el-Hatmi bizim anlatacağımız da bu sahabedir. Abdullah bin Yezid el-Hatmi Miladi 612 yılında Medine’de doğdu. İbn-i Zübeyr’in hicazda hilafeti zamanında vefat etmişse de kaç tarihinde veya kaç yaşında vefat etmiş olduğu bilinmemektedir.

Abdullah bin Yezid (r.a)’in babası Yezid bin Zeyd’in Âshab-ı kirâm arasında Mümtaz bir yeri vardı. Uhud ve diğer gazvelerde bulunmuş Mekke Fethinden önce Medine’de vefât edib Baki kabristanı’na gömüldü.

Abdullah bin Yezid el-Hatmi babası ile birlikte Müslüman olmuştu. Yaşı çok küçük olduğundan Bedir, Uhud ve Hendek Gazvesi’ne iştirak edemedi. Ancak Hicri 6. Miladi 628. yıl da Hudeybiye Sulhuna on yedi yaşlarında iken katıldı. Bey’at’ı-Rıdvan da bulunduğu rivayet edilir.

Abdullah bin Yezid Hicri 8. yılda yapılan Mekke Fethine iştirak edip buradan Huneyn Ğazvesi’ne iştirak etmiş, Sonra da Tâif Kuşatması’na katılmış, daha sonra, Hicri 9. Miladi 630. yılda yapılan Tebük Seferi’ne iştirak etti. Abdullah bin Yezid (r.a), Resûlullâh (s.a.v) ile birlikte Vedâ Haccı’nı idrak ettikten sonra Resûlullâh (s.a.v)’in vefatını görmüştür. Hz.Ebû Bekr (r.a) zamanında, mürtedlerle yapılan savaşlara iştirak ettik-ten sonra, Suriye ve Irak taraflarındaki fetih savaş-larına iştirak etti.

İkinci halife Hz.Ömer (r.a) zamanında Hicri 13. Miladi 635. yılda meydana gelen Cisr-i Ebû Ubeyd Karkas Savaş’ında, İran ordusundaki fillerden birinin kumandan Ebû Ubeyd es-Sakafi’ye saldırıb onu şehid etmesi üzerine bozğuna uğrayan Müslümanlar gerideki köprüye doğru kaçmaya başlayınca, Abdullah bin Yezid (r.a), hemen köprüyü tahrib etti. Askeri, şehid olan kumandanlarının intikamını almaya teşvik etti. Daha sonra da en süratli bir şekilde Medine’ye giderek Müslümanların uğradığı yenilgiyi halife Hz.Ömer’e bildirmekle görevlendirilmiştir.

Hz.Osman (r.a) zamanında Abdullah bin Yezid (r.a), birçok fetih ve

savaşlara iştirak ettikten sonra Medine’ye geri dönerek fitne ve fesad olaylarında sesiz ve tarafsız kalmaya muvaffak olmuştur. Hz.Ali (r.a) zamanında, Cemel, Sıffın ve Nehrevan Savaşları’nda Hz.Ali’nin yanında yer aldı. Bunların dışında bir çok savaşlara gönüllü olarak iştirak etmiştir. Emevi hükümdarı Yezid bin Muâviye zamanında Abdullah İbn-i Zübeyr, Emevilere karşı Hicaz’da hilafetini ilan edince, Abdullah bin Yezid’i bir kaç günlüğüne kendi yerine vekâleten Mekke’de emir olarak bırakmıştır. Bilahare kendisi Mekke’ye geldiğinde Emirliği tekrar eline almıştır.

Hicri 65. Miladi 685. yılda Yezid’in vefatından 3 ay sonra Abdullah İbn-i Zübeyr tarafından Kûfe’ye vali olarak tayin etti. Bu sırada meşhur Muhaddis İmam-ı Şâ’bi onun kâtibligini yapmıştır Küfe’de vali iken kendisine bir ev yaptıran ve orada ikamet eden Abdullah bin Yezid’in burada mı yoksa başka bir yerde mi vefat ettiği bilinmemektedir. En kuvvetli rivayet Kûfe de vefat etmiş olduğu şeklindedir.

Herkesden fazla namaz kılan, Aşûre günü haricinde her gün oruç tutan Abdullah bin Yezid (r.a)’ın Musa adında bir oğlu ile bir de adını bilmediğimiz bir kızı vardı. Bu kızı, Adiy bin Sâbit’in annesidir.

Abdullah bin Yezid irfan ve fazilet sahibi idi. Fıkıhda çok üstündü. Pek çok fetvalar vermiştir. Kendisinden yirmialtı hadis rivayet edilmiştir. Bunların çoğunu Resûlullâh’dan duymuştur. Muaviye zamanında fıkıh da başvurulacak merci idi.

Onyedi yaşlarındayken iştirak ettiği Bey’atü’r-Rıdvan’da Resûlullâh’ı gördüğü kesin olmakla birlikte O’nunla sohbet edip etmediği konusunda ihtilaflar vardır. Fakat, Resûlullâh’dan doğrudan hadis rivayet etmiştir. Ayrıca Berâ bin Âzib, Ebû Eyyüb, Huzeyfe, Kays bin Sa’d, Zeyd bin Sa’d gibi sahabelerden’de rivayette bulunmuştur. Rivayetleri Kütüb-i Sitte’de yer almaktadır. Kendisinden de, oğlu Mûsâ, kızından taraf torunu Adi bin Sâbit, Şâ’bi, Ebû İshak ve İbn-i Sirin, gibi pek çok kişiler Hadis rivayet etmişlerdir. Bunlar arasında Ömer (r.a), Ebû Eyyüb, İbn-i Mes’ud, İbn-i Ubade’yi ve Zeyd bin Sâbit’i sayabiliriz. 1

Şübhesiz ki en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan razı olsun.


1- Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Ansiklopedisi-1-143-Ashâb-ı Kirâmın Meşhurları-Hayati Ülkü-173-El-İsabe, İbn-i Hacer el-Askalani-3-284-No-5036.