Türkiye- Brezilya-İran anlaşmasının mürekkebi kurumadan ABD, BM’ye yeni yaptırım tasarısı sunarken, Rusya net, Çin ima yollu destek verdi. BM’de sancılı bir süreç başlarken, Putin, Erdoğan’a ‘Çabalarınızı BM’de dikkate alacağız’ dedi
NEW YORK – Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun nükleeryakıt takası önerisi uyarınca Türkiye ile Brezilya’nın İran’a kabul ettirdiği anlaşmanın mürekkebi kurumadan, ABD’nin Tahran’a yeni yaptırım paketini BM Güvenlik Konseyi’ne sunması sancılı bir süreç başlattı. Türkiye ile Brezilya artık yaptırıma gerek olmadığını söylerken, veto hakkına sahip üyelerinden Rusya dün tasarıya desteğini teyit etti. Dikkatlerin çevrildiği Çin ise Türkiye ile Brezilya’yı takdir etse de yaptırımlara ‘gözkırpmış’ görünüyor. ABD yönetiminin Moskova ve Pekin’in desteği için sulandırdığı tasarının bir ayı bulacak onay sürecinde yoğun tartışmalar bekleniyor.
Dün akşam Başbakan Tayyip Erdoğan, Rus mevkidaşı Vladimir Putin’i aradı. Erodoğan “Anlaşma sorunun tümüyle çözümünde basamak teşkil ediyor. Diyalog ve diplomasinin zaferi”derken, Putin *Çabalarınızı büyük takdirle karşılıyoruz. Güvenlik Konseyi’nde yaptırım çalışmaları sürüyor. Ancak Türkiye’nin çabaları ilave imkanlar yaratıyor, bunu dikkate alacağız” yanıtını verdi. Türkiye ve Brezilya Dışişleri Bakanları Ahmet Davutoğlu ve Celso Amorim BM Güvenlik Konseyi’ne gönderdikleri mektupta “Müzekerelere şans verme ve barışçı çözüme zarar verecek adımardan kaçınma zamanıdır” dedi.
ABD Başkanı Barack Obama ise yaptırım taslağından memnuniyetini dile getirip İran’a uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesi çağrısı yaptı
Lavrov kaygılı
ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, tasarı üzerinde BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ABD, Rusya, Çin, Britanya, Fransa ve dışardan Almanya’nın (5+1) anlaştığını belirtti. Clinton, İran’la takas anlaşmasını ‘BM baskısından kaçış çabası’ olarak nitelendirip “Biz New York’ta paket üzerinde çalışırken İran’ın böyle bir bir bildiriyi kabul etmesinin tesadüf olduğuna inanmıyoruz” dedi. Ardından Rusya’nın BM Büyükelçisi Vitali Çurkin ‘dengeli’ diye nitelediği tasarının dilinin ‘silahsızlanma meselelerine odaklandığı’ için kabul edilir olduğunu söyledi. Tasarıya desteklerini teyit eden Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, takas anlaşmasıyla oluşan yeni durumun da detaylı incelenmesi gerektiğini belirtti. Lavrov, Clinton’la görüşmesinden ABD ve Avrupalı ortaklarının BM tasarısında yer almayan tek taraflı bazı ekstra önlemlere başvuracağı izlenimi edindiğini belirtip kaygılarını dile getirdi. Nitekim Washington Post dün AB’nin kendi çıkaracağı sıkı yaptırım için BM kararı beklediğine işaret etti.
Çin’in kaygısı ticaret
Çin’in BM Temsilcisi Li Baodong, ‘anlaşmanın sürdürülmesi gereken çok önemli diplomatik adım’ olduğunun altını çizse de yaptırım paketi için “Amaç İran’ı müzakere masasına getirmek” diyerek ekledi: “Yaptırımlar normal ticarete zarar vermemeli.” Çin Dışişleri Bakanı Yang Jiechi’nin kendisini arayanDavutoğlu ve Amorim’e takas anlaşmasından memnuniyet dile getirdi.
Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva yaptırım taslağını “Güvenlik Konseyi İran’la müzekere etmezse her şey geriye gider. İran’la yaptığımız anlaşma tam tamına ABD’nin beş ay önce yapmak istediği şeydir” tepkisini gösterdi. Geçici üyelerden Lübnan da çekimser kalabilir. Yani ABD’nin arzu ettiği birlik görüntüsünü en az üç ülke bozuyor..
ABD Dışişleri sözcüsü Philip Crowley ise Türkiye’nin çabalarını takdir ettiklerini, Clinton’ın salı günü Davutoğlu’na tasarıyı sunacakları bilgisini verdiğini söyleyip “Kimseye sürpriz değil” dedi.
